Agenda

Een concertuitvoering met live voordrachten door de Schotse auteur Ali Smith, een van de meest vooraanstaande schrijvers van onze tijd, uit haar Seasonal Quartet-romans Herfst, Winter, Lente en Zomer. De focus ligt hierbij op eeuwig relevante, hedendaagse thema’s zoals klimaat, ecologie, migratie, sociale media, brexit, oorlog en populisme. NEuE presenteert een muziekprogramma dat is geïnspireerd op de thema’s van de romans, inclusief nieuw gecomponeerd werk van vier vrouwelijke componisten van over de hele wereld: Kate Moore (Australië), Alice Yeung (Hongkong), Seung-Won Oh (Zuid-Korea) en Sara Zamboni (Italië).

De vermaarde Javaanse zangeres en componist Peni Candra Rini – een van de juryleden voor de Gaudeamus Award 2026 – presenteert haar nieuwe performance The Wheel voor gamelan en in samenwerking met het New European Ensemble. Een 45 minuten durend kamermuziekstuk dat de traditionele Javaanse macapat-cyclus herinterpreteert: elf poëtische liederen in liturgisch Javanees, die de spirituele en existentiële fases van het menselijk leven in kaart brengen.

In plaats van traditioneel repertoire te citeren, deconstrueert en reconfigureert het werk de akoestische spectra van gamelan-instrumenten, hun timbrale DNA combinerend met de klankkleuren van een hedendaags kamermuziekensemble. De resonantie, boventoonstructuren, microtonale en cyclische temporaliteit van de gamelan vormen de generatieve kern van een nieuwe muzikale taal. Een stuk waarin het New European Ensemble je uitnodigt om te durven luisteren en een vernieuwend samenspel te ontdekken.

In 2026 wordt de honderdste geboortedag van Ton de Leeuw gemarkeerd. Tijdens Gaudeamus Muziekweek presenteren het New European Ensemble en The Hague Vocal Ensemble, onder leiding van Angeliki Ploka, een programma waarin De Leeuws opvatting van muziek als rituele handeling centraal staat.

Midare, geschreven voor de Japanse marimbaspeler Michiko Takahashi, is een virtuoze verkenning van het instrument. De titel (‘vrij’, ‘onorthodox’) verwijst naar de open opzet van het werk, waarin uiteenlopende speeltechnieken samenkomen en de grenzen van het uitvoerbare worden opgezocht.

In Invocations staat de relatie tussen tekst, klank en betekenis centraal. De Latijnse teksten zijn voornamelijk ontleend aan de Psalmen en de Missa pro defunctis, en structureren het werk van het De profundis clamavi ad te via het Libera me, Domine naar latere aanroepingen als Miserere mei. Een instrumentale interlude vormt een keerpunt, waarna de Gregoriaanse melodie wordt geïntroduceerd en verder uitgewerkt, met een prominente rol voor zowel koor als solostem. Het werk mondt uit in een afsluitend Amen.

Invocations is opgevat als het derde deel van een trilogie, naast Car nos vignes sont en fleur en And they shall reign for ever (beide 1981). De drie werken zijn verbonden door hun bijbelse teksten en door een gedeelde muzikale benadering, die De Leeuw zelf omschreef als ‘verwijde modaliteit’: een cyclisch gestructureerd klankveld, mede geïnspireerd door niet-westerse tradities zoals raga, maqaam en patet. In deze muziek verschijnt klank niet als louter vorm, maar als drager van een dieper, samenhangend geheel.

Ontdek de ziel van Aleppo en dompel je onder in een muzikale reis door de eeuwenoude stad. In huiskamers, souks, taxi’s en cafés klinken liederen van heimwee, veerkracht en verlangen. Spirituele stemmen vermengen zich met stadsgeluiden, terwijl het ruikt naar koffie, peper en kaneel.

A Ticket to Aleppo brengt een warmbloedige muzikale dialoog tussen Arabische en Westerse muzikanten. Gezamenlijk schilderen ze een muzikaal landschap met klassieke Arabische liederen, fijnzinnige maqams en uitbundige improvisaties. Instrumenten als oud, qanun en riq klinken samen met viool, altviool, cello en fluit.

Gesproken teksten zijn in het engels.

Drie boegbeelden

Wie wil weten waarom de Nederlandse muziek na 1970 zo’n eigen gezicht kreeg, kan niet om Den Haag heen. Rond het Koninklijk Conservatorium ontstond de Haagse School: componisten die zich afzetten tegen het gevestigde muziekleven met zijn rode pluche en gezapige orkesten. Ze schreven tegendraadse muziek met een sterke ritmische drive, geïnspireerd door Stravinsky en Amerikaanse minimal music — en trokken daarmee wereldwijd de aandacht. Uit alle windstreken reisden jonge componisten naar Den Haag, onder wie Calliope Tsoupaki uit Griekenland. Zij studeerde bij Louis Andriessen en volgde lessen elektronische muziek bij Gilius van Bergeijk; inmiddels geeft ze zelf compositieles aan het conservatorium. De leerling werd leermeester. Zij kiest als gastcurator drie favoriete stukken van de componisten die haar hebben gevormd.

Louis Andriessen baseerde zijn Symfonie voor losse snaren (1978) op een ijzersterk idee: twaalf strijkers spelen uitsluitend op losse, telkens anders gestemde snaren. Niemand kan in z’n eentje een melodie spelen. Elke reeks met opeenvolgende tonen moet van musicus naar musicus reizen. Je ziet en hoort de muziek van lessenaar naar lessenaar springen. Die estafettetechniek heet hoketus en bloeide in de veertiende eeuw, de tijd van de middeleeuwse Ars Nova: het festivalthema.

Diderik Wagenaar liet zich inspireren door Stravinsky, maar net zo goed door zijn jazzhelden Thelonious Monk en John Coltrane. In Cat Music (1994) portretteert hij twee katten in drie stukken voor twee violen: in Playing verschiet een speelse melodie steeds van kleur, in Hunting jagen de violen elkaar op in een stroom noten die geen moment stilvalt, en in Purring versmelten de twee stemmen tot één tevreden spinnende melodie.

Gilius van Bergeijk is een pionier van de Nederlandse elektronische muziek. In De Elementen (2024), voor piano en elektronica, verklankt hij aarde, water, vuur en lucht met pianoklanken en geluiden die hij buiten opnam. Hij laat de wind ruisen en het water stromen, maar ongerept is zijn gestileerde natuur nergens.

Verzet is meer dan een daad; het is een stem die gehoord moet worden. In de aangrijpende liederencyclus Voices uit 1973 geeft componist Hans Werner Henze het woord aan twintig verzetsdichters uit de hele wereld. Geschreven in de schaduw van de Vietnamoorlog, vormt dit anderhalf uur durende meesterwerk een indrukwekkend eerbetoon aan de menselijke geest. New European Ensemble voert dit actuele werk uit onder leiding van dirigent Carlo Boccadoro, samen met solisten Carina Vinke (alt) en Peter Tantsits (tenor). De instrumentale bezetting is uniek: de musici bespelen naast hun eigen instrumenten gezamenlijk zo’n zeventig verschillende instrumenten uit diverse wereldwijde tradities, van Afrika en Azië tot Zuid-Amerika. Het resultaat is een indringend klanklandschap dat de luisteraar uitnodigt: durf te luisteren, durf te ontdekken.

Henze zelf was een buitenstaander die Duitsland verruilde voor Italië, op de vlucht voor homofobie en de strikte muzikale wetten van zijn tijdgenoten. Hij beschouwde Voices als zijn eigen ‘Lied von der Erde’, met een hoopvol visioen als slotstuk: een precolumbiaans bloemenfeest dat droomt van een wereld in vrede. Dit najaar brengt New European Ensemble deze bijzondere compositie naar het Romaeuropa Festival. Het is een zeldzame kans om een van Henze’s meest beklijvende werken te ervaren, waarin de roep om rechtvaardigheid nog net zo luid klinkt als vijftig jaar geleden.

Pinokkio begint, zoals elk kind, als een onbeschreven blad – in haar geval als een
onbeschreven blok hout. Maar zij heeft nog maar net benen gekregen of ze laat haar vader
Geppetto in de steek en loopt in zeven sloten tegelijk.

Mevrouw van der Vos, Meneer Kats en Meneer Das worden haar vrienden, en hebben
mooie, aanstekelijke verhalen. Maar kan zij deze vrienden vertrouwen? Steeds moet zij
kiezen: lol maken en lekker lui leven of verstandig zijn en hard werken? Een mooi verhaal
opdissen of de lelijke waarheid vertellen?

Van haar vrienden leert Pinokkio de voordelen van liegen tot ze inziet dat zijzelf óók in de
maling wordt genomen.

‘Is het wel waar? Doe niet zo saai!
Lieg tot alles leuker wordt, lieg alles aan elkaar
Lieg los en vast,
totdat het in je straatje past
Lieg de oren van hun kop
met bla bla bla bla bla
Lieg maar, lieg maar, lieg maar!

In Visions brengt zangeres en curator Elaine Mitchener werken samen van componisten die het mystieke, het politieke en het diep persoonlijke kanaliseren. Van Goebaidoelina’s stralende bewerkingen van Hildegard von Bingens visioenen tot Sciarrino’s extatische Infinito Nero, onderzoekt dit programma muziek als openbaring – spiritueel, voorouderlijk en belichaamd.

Met stemmen uit verschillende culturen en generaties – waaronder Raven Chacon, Julius Eastman, Njabulo Phungula en Younghi Pagh-Paan – nodigt Visions het publiek uit in een ruimte van radicaal luisteren, waar geluid een vorm van zien wordt.

New European Ensemble. Durf te luisteren, durf te ontdekken.

Met zijn baanbrekende compositie “4’33” nodigde John Cage in 1952 luisteraars uit om aandachtig te luisteren naar hun omgeving en de subtiele geluiden van hun eigen hartslag en ademhaling. Sindsdien daagt nieuwe muziek ons voortdurend uit om de wereld op een nieuwe manier te beluisteren. De Zwitserse componist Jürg Frey creëert werken die de grenzen van het hoorbare verkennen. Zijn composities maken gebruik van spaarzaam klankmateriaal en stiltes, waardoor stilte zelf het onderwerp van de muziek wordt. Het resultaat is een uitnodiging tot reflectie en een vernieuwde ervaring van klank.

Neem alvast een kijkje achter de schermen: componist Jörg Frey vertelt tijdens een repetitie met het NEuE meer over zijn stuk.

Met dit programma staat het New European Ensemble stil bij het werk en de nalatenschap van Sofia Gubaidulina (1931–2025), een van de meest invloedrijke componisten van de afgelopen eeuw. Gedurende haar lange carrière ontwikkelde zij een volstrekt eigen muzikale taal, waarin spiritualiteit en klankonderzoek in dienst van emotionele kracht samenkomen.

Centraal in het programma staan twee werken uit verschillende fases van haar oeuvre. In Hommage à T.S. Eliot voor sopraan en ensemble reageert Gubaidulina op de poëtische wereld van Eliots Four Quartets – een tekst die ze omschreef als “een moeiteloze brug naar de muziek.” Het werk laat horen hoe literatuur en muziek elkaar aanvullen in de exploratie van tijd, herinnering en betekenis.

Het tweede werk is Repentance, geschreven voor cello, contrabas en drie gitaren. Hier verkent Gubaidulina de rijke klankmogelijkheden van deze ongebruikelijke bezetting, met haar favoriete instrumenten – gitaar en contrabas – in de hoofdrol. Zo creëert ze opzwepende gestes waarbij de drie gitaren een verrassend orkestrale klank naar voren brengen.

Tussen deze twee werken klinkt de wereldpremière van een nieuw werk van de Amerikaanse componist Michael Hersch, geschreven in opdracht van het New European Ensemble voor hoboïst Christopher Bouwman. Hoewel Hersch een geheel eigen muzikale stem heeft, deelt hij met Gubaidulina een fascinatie voor donkere, mysterieuze klanken en voor muziek als drager van existentiële vragen. De wereldpremière van dit nieuwe hoboconcert plaatst het oeuvre van Gubaidulina in dialoog met een prominente componist van vandaag.

In tijden van onzekerheid zoeken wij naar manieren om betekenis te geven aan verlies, hoop en verandering. Muziek kan daarbij een bijzondere rol spelen: als gebed, als ritueel, als moment van bezinning.